Make your own free website on Tripod.com
ปลาบึก ( Pangasianodon gigas Chevey ) ชื่อสามัญ Giant Catfish เป็นปลาน้ำจืดประเภทไม่มีเกล็ดที่มีขนาดใหญ่ รูปร่างคล้ายกับปลาสวาย ( Pangasius sutchi Fowler ) จากรายงานมีผู้พบปลาบึกขนาดความยาว 3 เมตร มีน้ำหนักกว่า 250 กิโลกรัม ถิ่นที่อยู่อาศัยของปลาบึกนั้น จากเอกสารพบว่า อาศัยอยู่ในแม่น้ำโขงเพียงแห่งเดียวเท่านั้น บางครั้งอาจพลัดหลงเข้ามาในสาขาของแม่น้ำโขงบ้าง เช่น แม่น้ำมูล แม่น้ำสงคราม เป็นต้น

การรวบรวมพ่อแม่พันธุ์
สามารถทำการรวบรวมพ่อแม่ปลาบึกได้จากแม่น้ำโขง ตั้งแต่เขตอำเภอเชียงแสน เชียงของ จังหวัดเชียงราย ลงไปจนถึงจังหวัดหนองคาย และอุบลราชธานี เครื่องมือที่ใช้จับปลาบึกเรียกว่า "มองไหล" ลักษณะเป็นผืนตาข่าย ถักด้วยด้ายเบอร์ 20 ถักตามอง เป็นรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน หรือที่เรียกว่า "ตาตั้ง" กำหนดให้ตามีขนาดยาวและกว้างเท่ากัน คือด้านละ 25 เซนติเมตร ผืนมองมีความยาว 130 วา กว้าง 2 วา เท่ากันตลอดทั้งผืน ฤดูกาลในการรวบรวมพ่อแม่พันธุ์ คือ ระหว่างช่วงเดือนพฤษภาคมถึงมิถุนายนของทุกปี เนื่องจากเป็นช่วงที่พ่อแม่พันธุ์เดินทางมาผสมพันธุ์วางไข่

การคัดเลือกพ่อแม่ปลา
ในฤดูของการวางไข่ ลักษณะพ่อแม่ปลาจะแสดงความแตกต่างอย่างเห็นได้ชัด ดังนี้คือ
ปลาเพศผู้ จะมีหัวขนาดใหญ่ ป้านทู่ ครีบหูและครีบหางหนา ใหญ่ ลำตัวเพรียวยาว ช่องเพศนูนเป็นสันยื่นยาวเห็นได้ชัด
ปลาเพศเมีย จะมีหัวกลมมน ครีบหูบาง ครีบหางเล็ก ช่องท้องอูมใหญ่ ปลาบึกเพศเมียจะมีรังไข่เป็นลอนขนาดใหญ่ 2 ข้าง แม่ปลาน้ำหนัก 178 กิโลกรัม ความยาว 2.38 เมตร เท่าที่พบมีไข่หนัก 13.5 กิโลกรัม จำนวนไข่ที่คำนวณได้ประมาณ 9.3 ล้านฟอง

การฉีดฮอร์โมน
เนื่องจากการผสมเทียมปลาบึกยังไม่เคยมีเอกสารหรือนักวิชาการท่านใดได้เคยทดลองหรือดำเนินการมาก่อน จนกระทั่งเมื่อ 5 พฤษภาคม 2526 นักวิชาการประมงไทย สถานีประมงจังหวัดพะเยา ได้ทำการผสมเทียมปลาบึกเป็นผลสำเร็จในครั้งแรก โดยการผสมเทียมด้วยฮอร์โมนจากต่อมใต้สมองปลาและฮอร์โมนโคริโอนิค โกนาโดโทรปิน ซึ่งมีขั้นตอนในการฉีดฮอร์โมนเร่งเพื่อให้ปลาวางไข่ ดังนี้
ปลาตัวเมีย ฉีดครั้งแรก 0.4 โดส
ฉีดครั้งที่สอง 1.4 โดส ( 8 ชั่วโมงหลังการฉีดครั้งแรก )
ฉีดครั้งที่สาม 0.5 โดส ร่วมกับ C.G. 2500 IU. ( 12 ชั่วโมงภาย หลังการฉีดครั้งที่สอง )
ปลาตัวผู้ ฉีด 0.5 โดส เพียงเข็มเดียวพร้อมกับการฉีดครั้งสองให้แก่ปลาตัวเมีย

การรีดไข่ผสมกับน้ำเชื้อ
หลังจากฉีดฮอร์โมนให้แม่ปลาครั้งที่สามแล้วประมาณ 4-6 ชั่วโมง ก็จะทำการตรวจสอบและรีดไข่ ผสมกับน้ำเชื้อตัวผู้ โดยรีดไข่ใส่กะละมังที่แห้ง แล้วรีดน้ำเชื้อผสมลงไปทันที คนด้วยขนไก่ แล้วล้างด้วยน้ำ 2-3 ครั้ง จึงนำไข่ที่ได้รับการผสมแล้วไปฟักต่อไป

การฟักไข่ปลา
เนื่องจากไข่ปลาบึกเป็นไข่ติด เหมือนกับปลาไน หรือปลาสวาย จึงให้ไข่เกาะติดกับเชือกฟางที่เตรียมไว้แล้ว โดยจุ่มเชือกฟางดังกล่าวลงไปในภาชนะที่ใส่ไข่อยู่แล้ว แล้วจึงนำไปฟักในกระชังในล่อนแก้วขนาด 2?4 เมตร ซึ่งแขวนลอยอยู่ในแม่น้ำโขงและน้ำไหลผ่านตลอดเวลา พร้อมด้วยเครื่องช่วยเพิ่มออกซิเจน ไข่ปลาจะฟักเป็นตัวใช้เวลาประมาณ 42-54 ชั่วโมง อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส

การอนุบาลลูกปลา
ลูกปลาเมื่อฟักออกเป็นตัว อายุ 1 วัน จะมีความยาวประมาณ 7 มิลลิเมตร ระยะนี้ลูกปลาจะยังคงอาศัยอาหารจากถุงอาหาร ( yolk sac ) จนเมื่ออายุย่างเข้าวันที่ 3 ถุงอาหารจึงจะยุบหายไป และจะเริ่มกัดกินกันเองเช่นเดียวกับลูกปลาสวาย จึงให้ไรแดงกินเป็นอาหาร จนกระทั่งลูกปลามีขนาดโตขึ้น อายุ 33 วัน จึงได้ให้กินหนอนแดงเป็นอาหารเสริม และเมื่อลูกปลามีขนาดโตขึ้นมาก ได้ให้ปลาสับบดละเอียดผสมอาหารไก่เป็นอาหารเสริมต่อไป

การผสมเทียมปลาบึก